De Chinese Taalbarrière

De Chinese samenleving in Suriname zou goed zijn voor minstens 2 zetels in het parlement. Maar van de ruim 10.000 stemgerechtigden spreekt meer dan de helft geen Nederlands. Voor de komende verkiezingen kan dit een groot probleem vormen. vanuit de Chinese samenleving worden wel initiatieven ondernomen om de gemeenschap op de hoogte te brengen van wat er in het land gebeurt. Doch voorlopig blijft de taal een sta-in-de-weg voor verdere integratie.

  Vijfenveertig jaar is hij nu in Suriname. Zijn grootouders waren op zoek naar een betere toekomst en waagden de oversteek naar Suriname. Zijn ouders volgden om de beurt en in 1951, op 15-jarige leeftijd liet Nget Tet Ling zijn geboorteplaats Poekat in het district Kanton in de Volksrepubliek China achter om voet op Surinaamse bodem te zetten. Nu heeft hij, zoals vele Chinezen, een supermarkt. Hij gaat wel op vakantie naar zijn geboorteland, maar voor goed terug zou hij niet willen. Suriname is voor Ling zijn tweede vaderland. "China is de laatste 10 jaar wel flink vooruit gegaan, maar als ik daar kom, is voor mij alles vreemd. En wanneer ik wil gaan,
moet ik eerst een visum aanvragen, omdat ik de Surinaamse nationaliteit heb."

Ling is vrij actief op sociaal gebied binnen de Chinese gemeenschap. Hij is lid van de denkgroep Fa Foe Foei en eerste penningmeester van Kong Ngie Tong Sang, een van de 3 verenigingen van de Chinese samenleving. "Ik wil sociaal werk doen, ik wil kunnen presteren. Ik ben dan ook meer uit dan thuis." Ling merkt door zijn actief sociaal leven dat veel Chinezen problemen hebben met de Nederlandse taal. "Een groot percentage van de Chinezen in Suriname kan geen Nederlands lezen en schrijven. Leeftijd speelt hierbij een grote rol. Van de mensen van 30 jaar en ouder schat ik dat percentage zo rond de 90%. Zij komen weinig in contact met mensen van andere culturen en hebben de wil niet om het Nederlands te leren. En dat is toch wel het belangrijkste. Ook al leerje iedere dag slechts een woord, je hebt het nodig om eenvoudige dingen te begrijpen." Maar bij het leren van Nederlands door een Chinees moeten meer hindernissen genomen worden dan wanneer bijvoorbeeld een Engelsman Nederlands moet leren. Is de spreektaal al niet moeilijk genoeg, het Chinese schrift dat uit tekens in plaats van letters bestaat, verschilt op alle mogelijke manieren van het westerse. Aan de andere kant hebben de meeste Chinezen minder moeite om zich in het Sranan uit tedrukken. Met deze taal komen ze, voornamelijk in de winkels, vaker in aanraking. Volgens Ling is tijd ook een belangrijke factor waarom Chinezen niet snel de Nederlandse taal zullen gaan leren. "De Chinezen die een winkel hebben, hebben geen tijd om Nederlands te leren. Zij zijn dag en nacht bezig, vooral nu met de toenemende criminaliteit. Je bent niet alleen directeur van je winkel, je bent tevens kok en `s avonds ben je ook nog wachter."

Kranten. Wanneer men geen Nederlands verstaat of kan lezen, is het moeilijk om op de hoogte te blijven van belangrijke zaken die zich in het land afspelen. De Chinese bevolking heeft geen eigen radiostation of zendtijd om haar eigen groep op de hoogte te houden. Maar er bestaan wel 2 kranten die het nieuws in het Chinees presenteren: het Chung Fa dagblad en de Kong Ngie Tong Sang. De Kong Ngie Tong Sang is de oudste; ruim 30jaar geleden werd deze opgericht. Het Chung Fa dagblad bestaat al zo'n 20 jaar. Waren ze beide ooit begonnen als dagbladen, sinds anderhalf jaar verschijnen ze nog maar 3 keer per week, allebei om de dag.  

"De Chinezen die geen Nederlands spreken, blijven op deze manier toch op de hoogte." Het nieuws wordt overgenomen van andere media en vertaald. Het buitenlands nieuws komt voornamelijk uit kranten uit Hong Kong. "Het vertalen is voorde 2 kranten overigens wel een probleem. Wij hebben hier wel tolken die het Nederlands mondeling kunnen vertalen, maar zij kunnen vaak geen Chinees schrijven." Ook de Chinese kranten voelen aan den lijve wat de huidige economische situatie inhoudt. "Het gaat niet echt slecht met de kranten, maar het papier en de inkt worden steeds duurder. Daarom komen beide kranten ook niet meer iedere dag uit." De Kong Ngie Ton.g Sang wordt financieel ondersteund door de vereniging met dezelfde naam. Daarnaast kan ze het hoofd boven water houden dankzij injecties van de Chinese ambassade en schenkingen van de Chinese gemeenschap. De overkoepelende Chinese organisatie Fa Foe Foei is momenteel ook op zoek naarzendtijd op de radio. Bij een aantal radiostations is ge'informeerd om te kijken of er een uurtje vrijgemaakt kan worden vooreen programma in de Chinese taal. Bij de vraag of ze dan niet beter direct een radiostation kunnen beginnen, schudt Ling zijn hoofd. "Nee, laten we eerst dit maar eens doen, een radiostation is iets voor later."

Verblijfsvergunning. Het gebrek aan kennis van de officiele voertaal zorgt niet alleen voor hindernissen bij het volgen van het nieuws. Ling geeft een aantal voorbeelden van praktijksituaties die niet opgelost worden of erg lang duren, omdat de communica tie niet vloeiend verloopt. "Wanneerje lang,er dan 5 jaar in Suriname woont, hebje recht op de Surinaamse nationaliteit: Maar sommigen wachten al ruim 10 jaar. Nog altijd hebben ze alleen het slipje met de aanvraag op zak. Ze weten niet waar ze naar toe moeten gaan om te informeren." Het overgrote deel spreekt volgens Ling wel Sranan, maar lang niet altijd vlot. "We hebben soms ook geen weet van bepaalde dingen die gebeuren en dat komt omdat er geen voorlichting is van de overheid naar de Chinese samenleving toe."Zo wisten de winkeliers bijvoorbeeld maar zeer weinig over Suriname's toetreding tot de gemeenschappelijke markt van de Caricom. Ze wisten niet welke voor- en nadelen eraan verbonden zijn, welke landen bij Caricom horen en,welke goederen er vandaan komen. Fa Foe Foei wil bemoeienis in deze gevallen om het geheel soepeler te laten verlopen. De vereniging wordt gezien als vertegenwoordiger van de Chinese samenleving, omdat hierin onder meer de toppers van de 3 andere verenigingen zitten.

Drie weken geleden gingen ze in gesprek met de verschillende politieke partijen om op die manier de Chinese gemeenschap bekend te maken met de politiek en haar te stimuleren om naar de stembus te gaan. De vereniging Fa Foe Foei, die ruim een jaar geleden werd opgericht, bestaat uit 15 mensen. Dit zijn zowel Chinezen uit China als uit Suriname. "We zijn absoluut geen politieke partij. We kijken welke partij wat doet in Suriname en dan geven we advies aan onze achterban. Tegelijkertijd geven we aan de politieke partijen te kennen waar onze problemen liggen, zodat daar iets aan veranderd kan worden. We proberen de Chinese samenleving te stimuleren om te gaan stemmen, omdat dit een burgerrecht is. Bij de vorige verkiezingen zijn niet veel Chinezen naar de stembus gegaan, maar nu zijn de mensen wakker geschud. Ook al bemoeijeje niet met de politiek, ze komt toch naar jou toe." De samenbundeling in Fa Foe Foei wordt als een bijzonder belangrijke ontwikkeling gezien. Dit is de eerste keer dat alle Chinese verenigingen de koppen bij elkaar gestoken hebben ter verbetering van de leefomstandigheiden van deze groep. Terwijl het overgrote deel van de Chinese gemeenschap nog moet integreren in de samenleving, bekleden ook veel exponenten uit de groeptopposities in verschillende geledingen van de maatschappij. Een zaak die onder meer politieke aandacht heeft gekregen is de paspoortenzwendel. Regelmatig staan er advertenties in de krant over verloren Chinese paspoorten. Ling zegt dat het hier niet gaat om mensen uit de Chinese samenleving die hier al enkele jaren wonen.  

"Als je hier al vijf jaar woont , vraag je de Surinaamse nationaliteit aan. Wanneer je die hebt, ben je natuurlijk niet meer in het bezit van een Chinees paspoort. De mensen wier paspoorten zijn verloren, dienen vaak een ander doel. Deze groep neemt Suriname als een springplank om naar andere landen te vertrekken." Ling zegt dat het niet moeilijk is om van China naar Suriname te gaan. "Men moet in Suriname eerst een aanvraag indienen. Als deze wordt ingewilligd krijgt men in China automatisch een paspoort. Zonder het document van Suriname krijgje geen paspoort, want China geeft nooit zomaar paspoorten uit."


Ling Supermarkt in Zorg en Hoop

  Supermarkten. Wanneer je door de straten van Paramaribo loopt, is het opvallend hoeveel Chinese supermarkten je tegenkomt. De naam van de supermarkt doet er over het algemeen niet veel toe. Met de term `bij de Chinees om de hoek' wordt alles duidelijk gemaakt. Sinds hun komst in Suriname zijn de Chinezen actief bij de distributie en later ook import van levensmiddelen. In 1898 bezaten ze in Paramaribo meer dan 30% en in de districten meer dan de helft van alle provisiewinkels. Zeventig jaar later was het aantal levensmiddelenzaken in handen van Chinezen, verhoogd naar 70%.

Ling geeft ook een reden voor het enorm aantal grote zowel kleine supermarkten: "Op een of andere moet je toch geld zien te verdienen. Ook al heb je in China een goede opleiding gehad, doorhet taalprobleem heb je niet de mogelijkheid ieder beroep in Suriname uit te oefenen. Je Chinese opleiding is hier dus als het ware waardeloos. Velen beginnen daarom een snackbar of winkeltje. Omgekeerd is het ook een probleem, wanneer je als Surinamer of Nederlander naar China zou gaan. Dan kom je ook het taalprobleem tegen." Voorlopig zal voor Chinezen in Suriname de taal een sta-in-de-weg blijven voor verdere integratie. Maar een belangrijke ontwikkeling is van start gegaan; er wordt nu aandacht gevraagd voor deze situatie.

-Uit KOMPAS 01-07april 1996-

Zurück zur Surinam Link-Seite